اگر اهل دنبال کردن مباحث علمی باشید، با «نظریه همه چیز» آشنا هستید.
حتی اگر اهل علم هم نباشید، ولی علاقهمند به فیلم و سینما باشید، احتمالا فیلم سینمایی نظریه همه چیز را دیدهاید. فیلم جذابی که داستان زندگی استیون هاوکینگ را روایت میکند.
در تاریخ و فلسفه علم، افراد زیادی تلاش کردهاند نظریهای واحد بسازند که همه چیز را در یک فرمول بتواند توضیح بدهد. یعنی هم گرانش را، هم الکترومغناطیس را، و هم چارچوبهای نظری مثل نسبیت عام را و هم مکانیک کوانتومی را.
در حالی که فیلسوفان و اندیشمندان در تلاش برای دستیابی به چنین نظریه پیچیده و بنیادینی هستند و سالهای ارزشمندی از عمر خود را صرف بحث کردن درباره آن میکنند، کمتر کسی متوجه شده که در زبان فارسی صاحب «واژهای برای همه چیز» شدهایم.
واژه «اوکی» همه چیز را اوکی میکند. شما میتوانید هر مفهومی که در ذهن دارید، به سادگی اوکی کنید. وضعیت روحیتان را بیان کنید، قرار کاری تنظیم کنید یا از انجام وظیفهای مطمئن شوید.
مثلا به اینها دقت کنید:
خوبی؟ اوکیام.
کار رو انجام دادی؟ آره اوکیاش کردم.
فردا ساعت هشت؟ اوکی.
این طرح اولیه اوکیه؟
باهاش اوکی نیستم.
این واژه همه چیز، میتواند نقش صفت، اسم، فعل مرکب و خیلی چیزهای دیگر را بگیرد.
اما سوال اینجاست که «اوکی» حاصل تنبلی فکری است یا نشناختن و تمایز نگذاشتن؟
میدانیم که زبان میتواند برخی تمایزهای شناختی و شیوههای فکر کردن را تقویت کند. مثلا تمایز گذاری هیجانی میتواند موجب شناخت تفاوتهای ظریف میان احساسات شود.
اگر برای بیان احساسات فقط از واژه «خوبم» استفاده کنیم، نمیتوانیم دقیقا تشخیص بدهیم که خوبم یعنی شادم، دردی ندارم یا خنثی هستم.
میشود حدس زد که دقت نکردن به واژهها و تمایز نگذاشتن بین اندیشهها، در نهایت ما را به سمت تنبلی فکری سوق بدهد. تنبلی در اندیشه ورزی، حساسیت انسان را در ابتدا به کلمات و در ادامه به اتفاقات کمتر و کمتر میکند.
این اتفاق در ادامه چرخه معیوبی را شکل میدهد که در آن تنبلی فکری موجب ناتوانی در بیان اندیشهها و ناتوانی در بیان اندیشهها موجب تنبلی فکری میشود. این چرخه معیوب نتیجهای جز فقر واژگانی و فقر اندیشه ندارد.
اگر تا اینجا با نوشته من اوکی بوده باشید، احتمالا میتوانید حدس بزنید که قصد دارم بگویم نه فقط نویسندهها بلکه هر آدمی میتواند و بهتر است روی واژهها حساس شود. تا بتواند ابزار بهتری برای طبقهبندی و بیان اندیشههایش داشته باشد.